تعهد خواهر و برادر

خواهرم آخر چرا تقليد بي‌جا مي كــــني

همره چادر چرا پتلون كوبا مي كنــــــي

گر بپوشد دختري درفلم اندر شب لباس

آن لباس فتنه را برتن تو فردا مي كني

اي برادر انتقــــاد تو بجا باشد ولـــــــي

توهم اندر مد پرستي تقليد از ما مي كني

زلفهاي خويش را كوتا نمــي سازي چرا؟

با موهاي دخترانه خويش رسوا مي كني

خواهرم در فكر اين كشور نمي باشي چرا؟

برسر بابت چرا آن اكت شوبا مي كنــــــي

نكته هاي منفي سريال هوشـــــت را ربود

زلفهاي خويش را هرجا هويدا مي كــــني

اي برادر خوب فرمـــــودي وليكـــن گوش دار

خود چرا چون بچه هاي فلم غوغا مي كنــــي؟

هم چو گاتم مي كني بد ماشي را پيشــــه چرا؟

هم چو بد ماشان چرا چاقو تو همراه مي كني؟

خواهرم افغان زمين چشم اميدش ســـــوي تو

ليك تو جاي تفكر مد بالا مي كــــــــــــــني

مرهم اين زخم ها بايد نمايي جســــــــتجو

آن زمان گويم كه خواهر كار زيبا مي كني

اي برادر گر تو مي گويي كه كارم خوب نيست

كارهاي خوب را از من تمنا مي كني

پس بيا بامن تعهد كن كه بعد از اين سخن

اكت سلمان خان و امثالش ز سر وا مي كني

من تعهد مي سپارم خواهرم با تو كنون

ليك در اين راستا مارا تو همراه مي كني

جاي تقليد بعد ازاين از مندلا و پايلش

بهر خدمت بيرق انديشه بالا مي كني

ويژگي هاي جرم پول شويي

امروزه پول شويي يكي ازمصاديق جرم سازمان يافته وفراملي ، مانند سايرجرائم داراي ماهيت حقوقي وويژگي هاي خاص خودمي باشد . اين ويژگي ها جرم پول شويي را ازديگرجرائم متمايز مي سازد كه اهم آنهارا به ترتيب زير موردبحث بررسي قرارمي دهيم .

الف – فراملي بودن جرم پول شويي

ازجرم فراملي تعاريف مختلفي توسط صاحب نظران اين فن ارائه گرديده است كه به عنوان نمونه به يكي ازآنها بسنده مي نمايم .

جرم فراملي به جرمي اطلاق مي گردد كه باعث نقل وانتقال موضوع جرم ، اعم ازاشيا ، اشخاص ودراآمدهاي حاصل ازجرم منشأ ازمرزهاي يك كشوربه كشورديگرمي گردد. [1]

جرم پول شويي نيز يك جرم فراملي است زيراكه به تعقيب يك جرم سازمان يافته اي ديگر مثل قاچاق مواد مخدر به وجود مي آيد ،دراين جرم  مجرمين به منظورازبين بردن منشأغيرقانوني عوايدي را  كه ازفروش موادمخدرويا ارتكاب جرم ديگري بدست مي آورند سعي مي نمايند تا درآمد مذكوررا ازطريق معاملات صوري ومبادلات خاص با استفاده ازسيستم هاي پيشرفتهء بانكي ومؤسسات مالي  به خارج ازكشورانتقال دهند وبا اين عمل موجبات فرايند پول شويي و كندي عمليات كشف ومبارزه با اين پديده را فراهم نمايند .

درضمن بايد علاوه نمود كه ، هرچند شرط اساسي تحقق جرم فراملي عبورازمرز است ، اما همواره لازم نيست كه مجرم شخصاً ازمرز عبورنمايد بلكه او مي تواند بدون اينكه ازمرزيك كشورعبوركند ، باانتقال وجا بجايي ، عوايد بدست آمده ازعمل مجرمانه را ازمرزيك كشورخارج نموده وبه آن وصف مجرمانه ببخشد.[2]

ب -  سازمان يافتگي جرم پول شويي

عده اي ازنويسندگان عبارت تشكيلات اقتصادي مبتني برجرم ، را به جاي اصطلاح جرم« سازمان يافته[3] به كاربرده اند .

اصطلاح جرم سازمان يافته كه نخست درجامعه شناسي انحرافات اجتماعي درآمريكا مطرح گرديد، به اعمال مجرمانه اي اشاره مي نمايد كه توسط گروه هاي منسجم ومتشكل صورت گرفته وهدف شان اين است كه ازاعمال خود مفاد مالي بدست بياورند واين جاست كه اصطلاح «تجارت جرم » [4] معني پيدا مي كند .

جرم سازمان يافته به « تشكيلات اقتصادي تداوم داربه عنوان گروهي ازافرادهم دست كه تنها هدف ووفاداري شان نسبت به يك ديگرمنفعت طلبي بزرگ ، ازراه هاي مجرمانه است . يادمي شود كه بااعمال مجرمانه اي كه به صورت انفرادي ارتكاب مي يابند، داراي مغايرت است .»[5]

 بعضي ديگرازتعريف هاي كه ازجرم سازمان يافته ارائه گرديده است ، تعريف هاي رسمي هستند چه درسطح ملي مطرح شده باشند يا درسطح بين المللي ، نخستين تعريفي كه ازجرم سازمان يافته توسط  يك نهادبين المللي ارائه شده است ، تعريفي است كه درنخستين گردهمايي انترپول درسنت كلود فرانسه (مي – 1998 ) ارائه گرديده است . درگردهمايي مذكورجرم سازمان يافته چنين تعريف گرديد :

 « هرشركت ياگروهي ازاشخاص كه درگيريك فعاليت غيرقانوني مستمرهستند وهدف اصلي گروه بدون توجه به مرزهاي ملي ، تحصيل منافع مادي است . »[6]

اماتعريف مذكوردرهمان هنگام موردانتقادبرخي كشورها قرارگرفت . ازجمله ايتاليا ، آلمان واسپانيامعترض بودندكه تعريف مزبورلزوم يك ساختارآمرانه ناديده گرفته شده است . يكي ازاعضاي پليس آلمان پشنهادكردكه جرم سازمان يافته چنين تعريف شود : « هرگروهي ازاشخاص كه ازروي قصدياآگاهي دريك دوره زماني قابل توجه تصميم به همكاري درفعاليت هاي غيرقانوني مي گيرند ووظايف راميان خودتقسيم مي نمايند وغالباً نيزازنظام هاي سازماني جديد استفاده مي نمايند واصلي ترين هدف آنهاگردآوري مادي درسريع ترين زمان ممكن است . » [7]

برخي ازكشورهاي ديگرازقبيل آمريكا وكانادامعتقدبودند كه لزوم استفاده ازخشونت براي دستيابي به اهداف گروه،درتعريف ارائه شده ازسوي انترپول  ناديده گرفته شده است. به همين سبب تعريف متفاوت تري توسط واحد جرم سازمان يافته انترپول پذيرفته شد كه اين تعريف چنين ارائه گرديد « جرم سازمان يافته عبارت ازهرگروهي است كه ازساختارواحدوپيوسته اي برخوردارمي باشد وهدف اصلي آن تحصيل پول ازطريق فعاليت هاي غيرقانوني غالباً مبتني برتهديد وفساد است . » اين تعريف گرچند تعريفي است كه ازسوي يك نهادبين المللي ارائه شده است ولي نمي توان آنرا يك تعريف بين المللي ازجرم به حساب آورد كه ازسوي كشورهاي مختلف موردپذيرش قرارگرفته باشد . [8]

بند (الف) ماده 2 كنوانسيون پالرمو سال 2000 جرم سازمان يافته را چنين تعريف مي كند : « جرم سازمان يافته اشاره به اعمال مجرمانه ارتكابي يك گروه متشكلي است كه حداقل ازسه نفرتشكيل شده واين ساختاربراي مدت زمان معيني استمرارپيدامي كندوهدف آن نيزاقدام هماهنگ اعضاء گروه براي ارتكاب يك يا چند جرم شديد ازقبيل قاچاق موادمخدر،‌قاچاق زنان وكودكان ، فحشاء و بهره كشي جنسي و سايرجرائم مذكوردركنوانسيون است كه به منظوركسب مستقيم يا غيرمستقيم منافع وعوايد مالي وديگرمنافع اقتصادي صورت مي گيرد.» [9]

نويسنده كتاب كتاب بزهكاري بين المللي درموردجرم سازمان يافته چنين اظهارنظرمي كند : « جرم سازمان يافته منسجم ترين ساختارباندهاي مجرمانه است . جرم مزبودموضوع مطالعات بسيارونوشته هاي متعددي قرارگرفته است . اين جرم كه گاه به عنوان(( سنديكا يا جرم ))[10] نامگذاري مي شود ، نهادمجرمانه بين المللي واحد وتمركزيافته اي راتشكيل نمي دهد . اين جرم ازسازمان هاي بي شماري كه منشأ آنها كشورهاي بسيارگوناگون است تشكيل شده ا ست . دراين بين ، سازمان هاي عمده ، جهت سهولت گزارش به صورت سه مقوله مجدداً گردآوري شده اند وبه خوبي تصريح شده است كه هرنظام مستقل است :

 - سازمان ها بامنشأ ايتاليايي – آمريكا يي : [11] سخن ازمافياي سيسيل[12] است كه منشأروستايي دارد؛ سخن  ازكاموراي ناپل[13] وكوزانوسترا [14] مي باشد كه درپي مهاجرت ايتاليايي ها درقرن نوزدهم واردآمريكا شده ، ازمافيا مشتتق شده وپس ازجنگ دوم جهاني درتحكيم آن شركت نموده است .

- سازمان هاي خاوردور:[15] گروه هاي سه گانه مجرمانه وجوددارندكه منشأ چيني دارند ، ازجنبيش هاي مقاومتي كه درقرن هفدهم براي مبارزه عليه منچوها[16] وبازگشت سلسلهء مينگ ها [17] تشكيل شدند، نشأت گرفته اند.

اين سازمان ها فعاليت هاي خودرا دركشورهاي خاوردورودركشورهاي كه ميزبان جمعيت هاي پراكندهء چيني هستندانجام مي دهند.

گفته مي شودگروه هايي كه بوريوكودان [18] (جامعهء مجرمان ) ژاپني را تشكيل مي دهند ، اخلاف دورسامورايي هاي خانه بدوش مي باشند كه درقرن چهارم حمايت خودرا به ساكنين كوهستان ها مي فروختند.

- سرانجام، اخيراً باندهاي موتورسيكليت سواران (هلز آنجلز،[19] ومانندآن ) درخاتمهء جنگ دوم جهاني توسط سربازان قديمي حاشيه نشين درآمريكا تشكيل شدند،‌ودرقارهء آمريكا، هم چنين دراروپا واقيانوسيه پراكنده شدند . شايد دراين جا سخن ازيك مقوله ء جديد جرم سازمان يافته باشد كه درحال توسعه است.

بدون شك گروههاي بزهكارديگري وجوداردكه به معيارهاي كه ماسعي درروشن نمودن آنها داريم مربوط مي شوند . به عنوان مثال درآمريكا، طبق برخي برآوردها ، خانواده هاي كوزاونوسترا فقط نمايانگرنيمي ازجرم سازمان يافته خواهند بود.»[20]

به نظر مي رسد كه صحبت درمورد جرم سازمان يافته به همين اندازه كافي باشد . درادامه مي توان گفت كه جرم پول شويي با ويژگيهاي كه دارد،مانندجرائم موادمخدر،قاچاق اسلحه، قاچاق عتيقه جات و... ازجمله جرائم سازمان يافته بوده وسازمان يافتگي يك ازويژگي هاي مهم اين جرم به شمارمي رود.علاوه برمصاديق يادشده ، منافع بدست آمده ازجرائم چون : شبيه سازي محصولات ، تجارت موازي ، سرقت هنري ياادبي، جرائم رايانه اي ، فروش ساختگي ، شرط بندي وواسطه گري ، دست كاري بازاروكلاه برداري، نيزعايداتي عظيمي براي دست اندركاران اعمال فراهم مي كند .كه به منظورتغيير ماهيت ومنشأ اصلي آنها نياز به تسهيلات پول شويي احساس مي شود.[21]

ج - حرفه اي بودن جرم پول شويي

حرفه اين بودن جرم پول شويي يكي ديگرازويژگي هاي مهم اين جرم است ، به طورسنتي ، مرتكبين جرائم سازمان يافته ، درجريان سالهاي متمادي ، به منظورپرورش دادن سرمايه ها وكسب ثروت انبوه ، درآمدهاي را كه از  راه هاي غيرمشروع وغيرقانوني بدست مي آورند ، سعي ورزيده اند تا با استفاده ازچرخه هاي سيستم  قانوني عوايد مذكورراموردشستشوقرارداده ومنشأ اصلي آنرا مخفي نگهدارند ، كه لازمهء اين كارحرفه اي بودن مرتكبين اين جرائم است ، لذا مرتكبين اين جرائم همواره سعي مي ورزند تا توجه مأمورين ماليات ونيزسايرمأمورين قانوني مؤظف برنظارت وكنترل درآمدهارا به جلب ننمايند وبا استفاده ازشگردهاي حرفه اي نظارت وكنترل را ازآنها سلب نمايند كه براي رسيدن به اين هدف همواره ازافرادحرفه اي درفن آوري هاي جديد استفاده مي نمايند ، ودرنتيجه عوايد مذكوررا به چرخه اي پول شويي هدايت مي كننند كه اين امرسبب افزايش فزاينده ايجاد گروه هاي حرفه اي گشته است .«لازم به ذكراست كه دراغلب موارد حساب داران ووكلاي حرفه اي كه بخشي از((طرح پاكسازي)) راتشكيل دهند، ازاين امرآگاه نيستندامادربسياري ازمواردهم ، اين متخصصين فاسد شده اند واصول اخلاقي مربوط به حرفهء خويش را به حيطه فراموشي سپرده اند ، بنابراين هيچ گونه محدوديت اخلاقي براعمال شان وجودنداردوباعلم وآگاهي درامرپاكسازي پول شركت مي جويند.»[22]

حرفه اي ها تنها به منظورمخفي كردن منبع اصلي درآمدهاي نامشروع ، مورداستفاده قرارنمي گيرند ، بلكه ازآنها به براي ادره اي سرمايه گذاري درزمينهء اموال غيرمنقول وديگردارايي هاي قانوني نيز استفاده صورت مي گيرد.

استفاده ازافرادحرفه اي به هدف شستشوي پول هاي كثيف ، علاوه برتسريع حصول نتيجه ، سبب مي شود تا خطر كشف اموال ، شناسايي ودستگيري مرتكبين جرم مبنا كاهش پيدا نمايد 

پول شويان حرفه اي معمولاً حساب داران ، بانك داران ، وحقوق داناني را شامل مي شودكه بدون اينكه درفعاليت مجرمانه ي اصلي نقشي را ايفا كرده باشند ، بااستفاده ازتخصص هاي حرفه اي خود درقبال دريافت دستمزد.به مجرمن خدمات مشاوره اي ارائه مي دهند.[23]

( پول شويي و آثار زيانبار آن)   

نگارنده : خليل الله حبيبي

چكيده :

انسانهاي زيان خواه اغلب به جهت آسان  تربودن ، پردرآمد بودن وسرعت بيشتر اعمال مجرمانه دركسب درآمد ، ازراه نامشروع وارد شده اند .اين گونه حركات مشكلات زيادي براي آحاد جامعه دربردارد؛ بنابراين همواره سعي شده است كه با اتخاذ تدابير لازم ازاين گونه جرائم جلوگيري شود .

يكي ازاين نوع جرائم كه درمقالة حاضر به آن پرداخته شده ، پول شويي است .

پول شويي عبارت است از: هرگونه اقدام عمدي ، به منظورتحصيل ، تملك‌،نگهداري ، استفاده ، مبادله ويا اختفأ وكتمان كردن ماهيت واقعي منشأ ، منبع ، محل نقل وانتقال اموال ودرآمدهاي كه منشأ غيرقانوني دارد ، مشروط براينكه شخص علم داشته باشد كه  اموال وداريي هاي مذكورناشي ازارتكاب جرم است .

نگارنده دراين مقاله به مباحثي ازجمله ويژگي هاي پول شويي ، رويشهاي تطهيردرآمدهاي ناشي ازجرم ، اثارزيانبارپول شويي براقتصاد به ويژه آثارزيانبارآن براقتصاد افغانستان، وراهكارهاي مبارزه بااين جرم وغيره اشاره مي كند .

 مفاهم ، اركان و ويژگي هاي پول شويي

پول شويي كه به نام هاي چون (( پول نامشروع، پول پليد ، پول سيا ، پول حرام ، پول لكه دار، پول كثيف و...)) نيزيادگرديده است ، وقدمتي به بلنداي جرائم توليدكنندهء  پول دارد. شست وشوي درآمد هاي نامشروع مانند سايرجرائم ،برخلاف نظربعضي ها پديده اي جديد نيست وقدمت آن به نيازانسان جهت پنهان كردن مال وثروت خودازچشم هاي كنجكاو وسودجو برمي گردد.

درچاپ 1961 « واژه ها واصطلاحات » انتشارات حقوقي باخترواژهء laundering  را به معني شستن ، شستن وصاف كردن با اتو يا خشك كردن ، مانند شستن ،اتو دادن وخشك كردن لباسها آورده است . درچاپ 1989 همين منبع ، اين تعريف به صورتي كه شامل معاني متفاوتي گشت ، وگسترش يافت . درطول 30 سال اخير ،‌اين واژه ومفهوم آن ، خيلي تغيير يافته است . گرچه مجرمين ، شستن عوايد مجرمانه شان را سال هاست كه انجام مي دهند ، يعني قبل ازاينكه مفهوم پول شويي به معني امروزي مصطلح شود.[6]

امروزه استفاده ازاين عنوان ، به مانند خيلي ديگر ازاصطلاحات فنَي ،  امرعادي ومعمولي است . ارائه تعريف دقيق ازاين جر« پول شويي» كه دربرگيرنده جنبه هاي گوناگون آن باشد ، امري است دشوار، واين دشواري در جرائمي كه داراي جنبه هاي چند گانه هستند ، به دليل وجود ايجاد نظام هاي مختلف جرم انگاري ، فزون تراست . ازاين رو ، ‌ارائه تعريف حقوقي ازپول شويي كه هم جامع افراد وهم مانع اغيارباشد ، به سبب دامنهء گسترده وجنبه هاي متعدد اين جرم دشوار به نظرمي رسد . ولي با آنهم تعاريف مختلفي كه  ازاين جرم به عمل آمده است تا جايي مي تواند ، مفهوم اين جرم را واضح ساخته ودرآشنايي با اين جرم كمك نمايد .

تعريف پول شويي

با عنايت به جديد بودن وروداين جرم درادبيات حقوقي جهان ، بررسي وتحليل كم آن توسط صاحب نظران ، چنانچه متذكر گرديديم ، ارائه تعريف جامع ومانع ازشست وشوي درآمد هاي نامشروع كمي دشواربه نظر مي آيد ، ومي توان گفت تعريفي كه جامع ، مانع و به گونه اي باشد كه براي هركشور قابل استفاده باشد تا هنوز وجودندارد ، وهريك ازكشورها بر حسب فرهنگ ونگرش حاكم برجامعه ء خويش ، نيازها واحتياجات آن ، طرزفعاليت شركت ها ومؤسسات و... تعريف خاص خودرا ازتطهيربه دست مي دهند .

با اين وصف ازميان تعاريفي كه توسط صاحب نظران اين فن ارائه گرديده است ، به ذكر چند مورد آن بسنده مي نماييم .

ميرمحمد صادقي درتعريف پول شويي بيان مي دارد: « منظورازتطهيرمال ، مخفي كردن منبع اصلي اموال ناشي ازجرم وتبديل آنها به اموال پاك مي باشد به طوريكه يافتن منبع اصلي آنها غيرممكن يا بسياردشوارگردد.» [7]

مهرآسا لطفي مرزناكي جرم پول شويي را چنين تعريف مي كند : « پول شويي عبارت است از: فرايند مخفي كردن منبع اصلي اموال ناشي ازجرم ازطريق عبورازمجاري وكانال هاي قانوني به گونه اي كه

شكل وظاهرقانوني پيدا كند ويا يافتن منبع اصلي آن غيرممكن يا بسياردشوارگردد.» [8] 

عده اي معتقد اند كه پاكسازي پول « به مجموعهء اقداماتي اطلاق مي شود كه براي جا به جايي پول حاصل ازدادوستد هاي غير مشروع وخلاف قانون مانند تجارت موادمخدر، فعاليت هاي تروريستي وجنايات مختلف با هدف تغيير شكل ومبدأ ، مشخَصات ونوع پول يا ذي نفع يا مقصد نهايي آن به كارمي رود.» [9]

عبدالحميد خسروي پول شويي را چنين تعريف مي كند : « پول شويي عبارت است ازهرنوع عمل يا اقدام به عمل براين مخفي نمودن يا تغيير ظاهر هويت عوايد نامشروع يا غيرقانوني به طوري كه وانمود شود ازمنابع قانوني يا مشروع حاصل گرديده است .» [10]

به عبارت ديگرپول شويي فرآيندي است كه طي آن درآمد ناشي ازجرائمي مانندقاچاق موادمخدر، قاچاق اسلحه وكالا، قاچاق انسان رشوه ، اخاذي ، كلاه برداري و... ، را كه پولي نامشروع وغيرقانوني است ، به پول مشروع وقانوني تبديل مي شود.[11]

جفري رابينسون ازجرم پول شويي چنين تعبيري دارد:« اين اتفاق مانند سنگي است كه درون حوضي انداخته شود، لحظه اي را كه سنگ داخل  آب مي شود مشاهده مي كنيد ، زيرا آب درآن نقطه تكان مي خورد . وقتي سنگ فرومي رود لحظاتي امواج ديده مي شوند وشما مي توانيد نقطه اي را كه سنگ به آب خورده است پيدا كنيد ، اما به هراندازه كه سنگ بيشتر فرومي رود چين وشكن آب محو مي شود . تا اينكه سنگ به كف حوض مي رسد وديگرآثاروعلايمي ازآن باقي نمي ماند وشايد پيداكردن سنگ غير ممكن شود .اين دقيقاً همان وضعي است كه با پول تطهير شده انجام مي گيرد »[12]

ازتعاريف مختلفي كه درمورداين جرم ارائه گرديده است ، تعريفي كه به نظربنده جامع ترجلوه مي كند تعريفي است كه توسط آقاي محمد ولي كيانمهر ارائه گرديده است نامبرده پول شويي را چنين تعريف مي نمايد :

«الف - تحصيل ، تملك ، نگهداري ويا استفاده از درآمدها باعلم به اينكه مستقيم يا غير مستقيم درنتيجه ارتكاب جرم بدست آمده باشد.

ب -  تبديل ، مبادله يا انتقال درآمد ها به منظورپنهان كردن منشأ غيرقانوني آن با علم به اينكه به طورمستقيم ياغير مستقيم ناشي ازارتكاب جرم است يا كمك به مرتكب ، به نحوي كه مشمول آثاروتبعات قانوني ارتكاب آن جرم نگردد.

ج – اختفا، پنهان ياكتمان كردن ماهيت واقعي منشأ، منبع ، محلِِ نقل وانتقال جا بجايي يا مالكيتي درآمدي كه به طورمستقيم يا غير مستقيم درنتيجه اي جرم تحصيل شده باشد .».[13]

آيين نامه سازمان مبارزه با پول شويي اين جرم را اين گونه تعريف مي كند :

«- تبديل يا انتقال دارايي ( پول ) ناشي ازجرائم اقتصادي براي پنهان كردن منشأ اصلي آن وهم كاري با شخصي كه درارتكاب باچنين جرائمي است .

- پنهان كردن يا تغيير ماهيت ، منبع ، مكان يا موقعيت ، يا مالكيت دارايي ها ي حاصل ازفعاليت هاي غيرقانوني مجرمانه .

- تصاحب واستفاده ازدارايي هاي حاصل ازفعاليت هاي مجرمانه . » [14]

كنوانسيون 1988 سازمان ملل پول شويي را چنين بيان مي دارد:

- تبديل وانتقال اموال با علم به اينكه اين اموال ازفعاليت هاي جرم گونه بدست آمده است باهدف پنهان كاري ومخفي سازي اموال ، دولت هاي ملحق به كنوانسيون مؤظفند تاتمهيدات لازم را جهت جلوگيري ازاين گونه اقدامات به عمل آورند.

- مخفي كاري وتغييرواقيت درموردمنابع ، مكان ووضعيت اموال ومالكيت برآن ، بادانستن اينكه اين چنين اموالي ازراه هاي غيرقانوني وجرم بدست آمده است .

- اكتساب ، تصرف ويااستفاده ازاموال باعلم به اينكه درزمان دريافت اين اموال ازراه غيرقانوني وجرم حاصل گرديده است .

- مشاركت درجرم ومعاونت ، تسهيل وموردمشورت گرفتن ممنوع است .

برنامه كنترل موادمخدرسازمان ملل پول شويي را چنين تعريف مي كند : فرايندي كه درطي آن شخص منابع ودرآمدهاي غيرقانوني رابه حالت قانوني تبديل نمايد.[15]

تدوين كننده گان لايحه مبارزه با جرم پول شويي ( ايران ) ، درماده 1، اين جرم را چنين تعريف نموده اند :

« جرم پول شويي عبارت است ازهرگونه تبديل يا تغيير يا  نقل وانتقال يا پذيرش ياتملك دارايي با منشأ غير قانوني به طورعمدي وبا علم به آن براي قانوني جلوه دادن دارايي يادشده .

تبصره – دارايي بامنشأ غيرقانوني : وجوه يا اموال يا منافعي است كه ازطريق فعاليت هاي مجرمانه ازقبيل ارتشأ ، اختلاس ، تباني درمعاملات دولتي ، كلاه برداري ، فرارمالياتي ، قاچاق كالا وارز، فحشا، قمار، قاچاق مواد مخدر، ربا وسرقت كسب شده باشد . »

نكته اي كه درماده 1 لايحه مذكورقابل توجه است اين است كه تبصره ماده 1 فقط به ذكريك سلسله ازمصاديق اين جرم پرداخته وبرخي ديگرازجرائم را ذكرننموده است حالانكه مواردي ديگري وجوددارد كه تاهنوز جرم انگاري نه شده است وسرمنشأ پول كثيف مي باشند . [16]

ماده سوم قانون مبارزه عليه تطهير پول وعوايد ناشي ازجرائم ( افغانستان ) ، جرم راپول شويي را چنين تعريف نموده است :

« شخص درموارد آتي مرتكب جرم تطهير پول شناخته مي شود :

1- درصورتيكه وجوه ودارايي هارا پنهان ، تغيير شكل ، تسعير، انتقال ويا آنرا ازكشورخارج ويا وارد نمايد، مشروط براينكه علم داشته باشد كه دارايي هاي متذكره به صورت مستقيم يا غيرمستقيم درنتيجۀ عمل يا غفلتي حاصل گرديده باشد كه اين عمل يا غفلت درداخل يا خارج كشوريا محل ارتكاب آن مطابق قوانين نافذه جرم پنداشته شده باشد .

2- درصورتيكه وجوه ودارايي هارا باوصف آگاهي ازاينكه طورمستقيم يا غير مستقيم ازارتكاب جرم بدست آمده است حصول ، تصاحب يا مورد استفاده قراردهد ويا دلايلي مبني برآگاهي موصوف ازمنشأ جرمي وجوه ودارايي ها موجودباشد.

3- درصورت شريك شدن يا داخل شدن دريك قرارداد يا معامله طورمستقيم ويا به نمايندگي ازشخص به خاطر فراهم آوري تسهيلات جهت حصول، نگهداري،استعمال وكنترول وجوه ودارايي ها باوصف آگاهي ويا موجوديت دلايل قوي مبني برآگاهي براينكه وجوه ودارايي هاي طورمستقيم وياغيرمستقيم ازارتكاب جرم بدست آمده است .

4- پنهان كردن يا تغيير شكل دادن وجوه ودارايي هاي مندرج جزء 1 اين ماده شامل كتمان يا تغيير شكل ماهيت ، منبع ، موقيعيت ، فروش ازدست دادن ، انتقال ، مالكيت يا هرگونه حقوق درخصوص وجوه ودارايي ها مي باشد . آگاهي وعلمي كه درجزء 1 اين ماده به حيث عنصر متشكله جرم پنداشته مي شود ، به آثاروعلايم جرمي بدست آمده وحقايق ماحول آن استناد مي گردد . »[17]

درمورد كنوانسيون پاكسازي پول شوراي اروپا بايد گفت كه : اين كنوانسيون كه درسال 1988 تصويب گرديد ، پاكسازي پول را تعريف نمي كند ، اما مواردي را تحت عنوان پاكسازي مي آورد وكليه عوايد حاصله ازكليه جرائم تحت شرايطي موردتوجه قرارمي دهد مطابق اين كنوانسيون اقدامات زيررا مي توان درقالب پاكسازي پول قرارداد:

تبديل يا انتقال اموال ، باعلم به اين كه چنين اموالي عوايدي هستند، به منظورپنهان سازي يا كتمان منبع نامشروع اموال يا كمك به هركسي كه درگيردرارتكاب جرم مبنأ است تا آن شخص ازنتاييج قانوني اعمالش خلاصي يابد.

درسال 1982 قانون كنترل پاكسازي پول توسط كنگره آمريكا به تصويب رسيد كه به موجب آن هرفردي را كه معامله اي پولي انجام مي دهد با علم به اينكه وجوه مذكورازفعاليت غيرقانوني بدست آمده است ، به لحاظ جزائي مسئول مي انگارد، اين قانون تنها عوايد حاصله ازجرائم سازمان يافته نظيرمعامله موادمخدررادربرنمي گيرد، بلكه جرائمي ازقبيل جاسوسي ، معامله بادشمن ، وفرارازماليات را هم دربرمي گيرد . [18]

دربخش "4" قانون عوايد حاصله ازجرم خطيربوتسواناكه درسال 1990 به تصويب رسيد ، پاكسازي پول چنين تعريف گرديده است : « ازنظر اين بخش ، شخصي كه به طورمستقيم يا غيرمستقيم ، اقدام به معمامله اي مشتمل برپول يااموالي نمايد ، كه عوايد حاصله ازجرم خطيراند، خواه جرم دربوتسواناارتكاب يافته باشد يا درجاي ديگر، ياپول يا هرمالي حاصل ازجرم خطيررادريافت، تصرف، پنهان ، واگذارياداخل دربوتسواناكند خواه جرم دربوتسواناارتكاب يافته باشد يا درجاي ديگر واين شخص بداند، يا مطلقاً بايد بداند كه چنين پول يامالي ، مستقيم يا غيرمستقيم ازفعليت غيرقانوني ناشي يا فراهم شده است درگيرپاكسازي انگاشته مي شود . »[19]

عده اي ديگر ازنويسندگان اين جرم را چنين تعريف نموده اند :

«پول‌شويي عبارت از يكسري اعمالي است كه طي آن پول‌هاي كثيف را كه از منابع نامشروع آمده‌اند در روند مبادلات و نقل و انتقالات بانكي و مالي وارد مي‌كنند و آنرا به عنوان دارايي‌هاي مشروع، در جريان مبادلات اقتصادي جامعه و عمليات مالي قرار مي‌دهند. اين عمل در ظاهر موجب تطهير اين نقود مي‌گردد.»[20]

دراخيربا ارائه تعريفي كه توسط نگارندة اين مقاله ازجرم پول شويي ارائه گرديده است اين گفتاررا چنين به پايان مي رسانيم :

(( پول شويي عبارت است از : هرگونه اقدام عمدي ، به منظورتحصيل ، تملك ‌، نگهداري ، استفاده ، مبادله ويا اختفأ وكتمان كردن ماهيت واقعي منشأ ، منبع ، محل نقل وانتقال اموال ودرآمدهاي كه منشأ غيرقانوني دارد ، مشروط براينكه شخص علم داشته باشد كه  اموال وداريي هاي مذكورناشي ازارتكاب جرم است . ))

عناصرتشكيل دهنده پول شويي

براي بررسي عناصرتشكيل دهندهء جرم پول شويي ، قانون پاكسازي پول ايالات متحده آمريكا مصوب 1986 را مورد استفاده قرارمي دهيم ، زيرا مي توان گفت كه اين قانون بهترين مورد ازقوانين ملي موجود مي باشد ومي توان آنرا به عنوان الگويي براي كشورهايي كه مي خواهند دراين زمينه قانونگذاري نمايند پيشنهادكرد.

كنگرهء آمريكا درسال 1986 قانون كنترل پاكسازي پول را به تصويب رسانيد كه به موجب آن هرفردي را كه معامله پولي انجام مي دهد با علم به اينكه يا باوجوددليل براي علم به اينكه وجوه مزبور ازفعاليت غيرقانوني تحصيل گرديده است داراي مسئوليت جزايي مي شناسد . به عبارت ديگر اين قانون براي اولين باربرخي ازفعاليت هارا كه تحت عنوان پاكسازي پول شناخته مي شوند تعريف وممنوع مي سازد. اين قانون علاوه برعوايد ناشي ازجرائم سازمان يافته نظير موادمخد ر ، جرائم ديگري ازقبيل جاسوسي ، معامله بادشمن وفرارازماليات را نيز دربرمي گيرد.

براي اينكه بتوان وفق بخش هاي 1956 و1957 فردي را محكوم به پاكسازي پول نمودبايد عناصرمادي ومعنوي موجود باشند كه اجزاي عنصرمادي اين جرم عبارتند از :

1- وجودفعاليت غيرقانوني خاص .

2- انجام يك معامله مالي .

3- وجوعوايد .

اجزاي عنصرمعنوي اين جرم عبارتنداز:

1-  علم .

2- قصد .

دراين گفتاركوشيده ايم تا به طورمختصرهريك ازاين عناصررا موردبحث وبررسي قراردهيم كه درنتيجه مي توان گقت كه دركل براي تحقق جرم پول شويي موجوديت عناصرپنجگانه مزبورلازم است .

1 – فعاليت غيرقانوني خاص

هردو بخش 1956 و1957 تنها معاملاتي را جرم مي دانند كه عملاً دربردارنده عوايدفعاليت باشند كه ازفعاليت هاي غيرقانوني خاص بدست مي آيد ودربارنده فهرستي ازجرائمي است كه فعاليت هاي غيرقانوني خاص را تشكيل ميدهند ودرراستاي مقاصدبخش 1957 نيزبه كاربرده مي شوند جرائمي مانند آدم ربايي ، گروگان گيري ، كلاهبرداري ، وچندجرم ديگر.[21]

2 – معامله مالي

اساس نقض مقررات بخش 1956 ، حدوث يك (( معامله مالي )) مي باشد  واژه (( معامله مالي )) براي دربرگرفتن مواردذيل به كاربرده مي شود : خريد ، فروش ، قرض ، رهن ، هبه ، انتقال ، تحويل يا ديگروضعيت ها ودرموردمؤسسه مالي سپرده گذاري ، برداشت ، انتقال ،‌بين حساب ها ، معاوضه ، وام گيري ، تمديد اعتبار، خريديافروش هرگونه سهام ، اوراق قرضه گواهي نامه سپرده يا ديگرابزارپولي يا هرگونه پراداخت انتقال يا تحويل به يك مؤسسه مالي به هروسيله اي ممكن .

3 – عوايد

اين قانون واژه (( عوايد )) را تعريف نكرده وبدين ترتيب تفاسير متعددي راايجاب مي نمايد . اولين مسأله اين است كه آيا عوايد مي تواند بعضاً غير ازپول باشد تعريف مورد قبول عوايد چيزي بيش از صرف پول رادربرمي گيرد . اما بند 7 ازماده دوم قانو ن مبارزه عليه تطهيرپول وعوايدناشي ازجرم جمهوري اسلامي افغانستان دراين مورد چنين مشعرميدارد :

(( وجوه ودارايي ها : عبارت است ازهرگونه دارايي شركتي وغير شركتي ، منقول وغيرمنقول ، عيني وغيرعيني واسناد يا مدارك قانوني بشمول اسناد الكترونيكي وديجيتل كه مالكيت يا داشتن منافع دردارايي هارا ثابت نمايد . ))

4 – علم

علم يك شرط لازم براي كليه جرائمي است كه وفق قانون كنترل پاكسازي پول ايجاد شده اند، تنها علم لازم ، عبارت است ازعلم به اينكه پول ناشي ازنوعي فعل جزائي است . لازم نيست اثبات شود كه متهم مي دانسته جرمي كه اموال ازآن ناشي شده اند فعاليت غيرقانوني خاص بوده است . تعيين چگونگي اثبات علم وزمانيكه شخص به علم دست يافته است به عنوان مشكلاتي براي دادگاه ها به حساب مي آيند ، غالب دادگاه ها استفاده ازقرائن وامارات رابراي اثبات علم مجازداشته اند.

5 – قصد

درتحقق جرم پاكسازي پول شرط قصد ، عنصرلازم وضروري مي باشد . قصدغالباً به طورتنگاتنگ باشرط علم ثانويه درارتباط است . مثلاً دردعواي ايالات متحده عليه كامبيل [22] اعلام شد ، لازم نيست دولت اثبات نمايد كه قصدمتهم پنهان سازي ياكتمان عوايد حاصله ازفعاليت نامشروع خاص بوده است . بلكه صرفاً اثبات اين امرلازم مي باشد كه متهم نسبت به اينكه وجوه ، نمايانگرعوايد حاصله ازنوعي فعاليت غيرقانوني هستند عامل بوده است.[23]

زندگی را از طبیـــــعت ما بیــــــرون آورده ایــم

جای هوشـــــیاری عزیزان ما جنون آورده ایـــم

این تمــــــــدن کـــــی بدرد آدم عاقـــل خــورد

جای آب جاری اکنون جوی خـــون آورده ایــم

از طبیعت چون بیرون گشتیم تمدن خواه شدیم

بهر انسانهای مظـلوم ،ما جبــــون آورده ایـم

آن خدای کو طبیــــــعت آفـــرید از بهـــر مـــا

جای شکرانش سلاح وبد فنون آورده ایــــــم

ما خلا فت در زمین را کرده ایم رسوای عـام

معنی انســــــانیت را واژگــــــــون آورده ایم

نقد برخدا

خــدایا خود نمــودی خلق ،  آن چشـمان  زیبارا

خـــــدا: خود آفریدی ، بردل ما ، این تمنــــا  را

تو بنـــهادی کشــش اندر دل ما سوی  مه رویان

تو دادی چهرهء زیـبــــا، پریرویـــان رعنــا  را

تو شیطان آفریدی تاکه ، بفریبــــد من مسکـــین

خودت ازبهر شیطان خــــانه دادی، این دل مارا

خودت باریک میــــان هــا آفریدی اندرین د نیــا

درین دنیا بپا کردی ،خودت این شور و غوغا را

گناه ما چه با شــد ؟  جمله را خود خلق بنمــودی

برای ما تو دادی ، بهر دیدن چشــــم بینـــــا   را

قضاوت کن خدایا ، عادلانه ، گو مقصر کیست؟

چرا ترســــانی ازآتش ، جوان و پیـــــر وبرنا را

چرا آخر  بهـــــــانه  میتـــراشی  بهر  مخـلو قت

تو خودت آفریدی ، گنــدم و، هم نفس حــــــوا را

تو خود گفتی ، به شیطان ، تا فریبــــد مادرم حوا

گرفتی باغ وجـــنت را ، بدادی  رنج   دنیـــــا را

بهشـــتت کـافی باشد ، دوزخت ویران نمـا یارب

ببخشا بار الـها ، از کــــــــرم این نقـــد بیجـــا را

به  چنگت  آورم آخر    ببین  آهسته    آهسته

ازان روزی که غیبت زد بدان ای  خورشیدعالم

بپرسم آدرست   از آن  این   آهسته آ  هسته

وفادارم   به  عشقت  تا دم  مردن   عزیز  من

بشوی خط خشونت از جبین  آهسته  آهسته

مکن پنهان رخت از چشم سرگردان   من جانا

بکن بر عشق من زین پس یقین آهسته آهسته

اگر  بامن  جفارا  پیشه  ات  بنموده   ای  بنگر

کنم مهرو  وفار  ا جا گزین   آهسته    آهسته

نخستین بار چون دیدم دوچشمان  سیاهت را

بر آمد از دل و جان   آفرین   آهسته   آهسته

ازهجرتو ای نازنین ، فــریادهـــا دارد دلم

دورازعزیزانم درین غربت ســرا افتاده ام

دریادت ای شیرین سخن،خداخدادارددلم

مهرت بیامد قبــض کـــرد ،آزادیم رانازنین

درهرکجاباشم کنــون ،فرمان روا دارددلم

چشمان معصومت مرابادیگران بیگانه کرد

ازدوریت ای جان من،این شکوه هادارددلم

دراولیـــن نوروزیت اندرکنــــارت نیســـتم

زین درد میسوزد تنم ،شــورو نوا دارددلـم

بادامبارک سـال نو برگل بهـــارانت شــود

سال نیکو باشد ترا این را دعا دارد دلــــم

این شعر تقدیم تو با د ،ازدور میبوسـم ترا

کوتا شود این سالها ، این مدعــا دارد دلم

نوروز ۱۳۸۷ تهران - خوابگاه